Haugsnes og Róðugrund

Við Haugsnes í Blönduhlíð átti sér stað mannskæðasti bardagi Íslandssögunnar árið 1246. Þar áttust við Ásbirningar og Sturlungar og lauk átökunum með ósigri Ásbirninga og endalokum veldis þeirra þegar Brandur Kolbeinsson foringi þeirra var felldur. 

Róðugrund er örnefni á grundunum vestan Haugsness, í landi Syðstu-Grundar í Blönduhlíð. Þar var reistur róðukross til minningar um Brand og er talið að krossinn hafi staðið fram undir siðaskipti. Tók staðurinn nafn af krossinum. Sumarið 2009 var reistur annar róðukross á Róðugrund, til að minnast atburðanna þegar Ásbirningar hurfu af sjónarsviðinu sem ein mesta valdaætt landsins.

Bænhús var á Syðstu-Grund á öldum áður og stóð húsið enn árið 1713, en þar hafði ekki verið messað í manna minnum.

	Myndin er tekin veturinn 2010. Krossinn og Glóðafeykir kallast á.
	Grjótherinn á grundunum norðvestan við Haugsnes og norðan Djúpadalsár, er gjörningur Sigurðar Hansen á Kringlumýri.

Á grundunum þar sem bardaginn hefur hugsanlega farið fram hefur verið fylkt grjótliðum, grjótherjum, sem eiga að sýna mannfjöldann sem tók þátt í bardaganum. Það er sérstök upplifun að koma á staðinn, horfa yfir fylkingarnar og ímynda sér hvernig þar hefur verið þegar átökin urðu. Hér er slóð á ljóð sem Eyþór Árnason frá Uppsölum setti á bloggsíðu sína haustið 2010. Einnig má fara inn hér á leiðsögn Sigurðar um bardagann.

Skammt frá grjótliðunum liggja gamlar götur, hlið við hlið, aldagamlar leifar alfaraleiðar á milli bæja fyrrum.

Krossinn var reistur um það  bil mitt á milli gamla bæjarstæðisins og tófta eldri húsa á Syðstu-Grund. Óvíst er í dag hvar minningarkrossinn um Brand stóð forðum tíð. Jón Adólf Steinólfsson tréskurðarmeistari hannaði og smíðaði krossinn, en fyrirmyndina fékk hann af róðukrossi frá Urðum í Svarfaðardal, sem varðveist hefur frá miðöldum.